دانستم كه اين لطف مخصوص حضرت بقية اللّه الاعظم روحى فداه بوده است ، و اين انگيزه شد تا به كارم عشق ورزم ، و سختى كار را احساس نكنم ، و تمام وقتم را بدان مشغول باشم . . . » . « 1 » استاد آيت اللّه جعفر سبحانى از حضرت امام خمينى ( ره ) حكايت كرد ، كه ايشان مىفرمودند : « نوشتن اين كتاب در طول 3 سال از شگفتيهاى روزگار است ، چه اگر كسى بخواهد از روى آن تنها استنساخ نمايد عمرى بيش از 3 سال مىطلبد ، چه رسد به آنكه بخواهد آن را تأليف كند » . مؤلف معظم در اين كتاب با استفاده از كتابهاى فراوان رجال ، تراجم ، حديث ، تفسير ، لغت و تاريخ شيعه و سنى ، و با كمك و يارى علامه شيخ عبد الحسين حلى كه نوشته‌هاى رجالى خود را در اختيار علّامهء مامقانى نهاد ، به نوشتن اين اثر بكرو بديع پرداخت . وى در اين كتاب تنها به نقل گفتار رجاليان پيش از خود نپرداخت ، بلكه مناقشه در اقوال و استدلال بر اثبات مطلب خويش در سراسر كتاب موج مىزند . ايشان ابتدا به ضبط درست نام شخص و نسب مىپردازد ، و سپس بر مدعاى خويش استدلال مىكند ، و حال راوى را از روايات مدح و ذم او و توجيه هركدام استخراج مىنمايد . وى در اين كتاب شرح‌حال حدود 17 هزار نفر را ذكر كرده ، و نامهاى مردان ، زنان ، القاب و كنيه‌ها را توضيح داده است . قرار است اين كتاب در 60 جلد با تحقيق و پاورقى ، توسط فرزند وى ، آيت اللّه محى الدين مامقانى به چاپ رسد . ازآنجاكه مؤلف فقيه ، براى نگارش و چاپ اين كتاب ، به دليل ترس از فوت وقت و به سرآمدن زندگى كه همين‌طور هم شد و مؤلف پيش از اتمام چاپ آن وفات يافت شتاب فراوان داشت ، لذا دچار اشتباهها و خطاهايى در استنباط شد كه

--> ( 1 ) . مامقانى ، تنقيح المقال ، ج 1 ، ص 2 .